Έξυπνος τουρισμός και κοινωνική καινοτομία

Τι είναι η κοινωνική καινοτομία;

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ορίζει την Κοινωνική Καινοτομία ως νέες ιδέες που ανταποκρίνονται στις κοινωνικές ανάγκες, δημιουργούν κοινωνικές σχέσεις και δημιουργούν νέες συνεργασίες.  Τα πρόσφατα γεγονότα σε διάφορες ευρωπαϊκές περιφέρειες και πόλεις έχουν εγείρει ανησυχίες όχι μόνο για την περιβαλλοντική βιωσιμότητα αλλά και για την κοινωνική βιωσιμότητα. Η αύξηση των τιμών των ενοικίων στα κέντρα των πόλεων και ο εξευγενισμός, καθώς και η κατανάλωση φυσικών πόρων όπως το νερό, έχουν φέρει στο προσκήνιο τον τουρισμό ως μια μη βιώσιμη δραστηριότητα όχι μόνο από περιβαλλοντική άποψη αλλά και από κοινωνική άποψη. 

Οι τουριστικές εμπειρίες βασίζονται σε δύο βασικούς πυλώνες: τον φυσικό τόπο που επισκέπτονται και την κοινωνικο-πολιτιστική δομή των κατοίκων της περιοχής και η ανάγκη να βρεθεί μια ισορροπία μεταξύ μιας συνεχούς δραστηριότητας που φέρνει επαρκή ροή τουριστών σε ένα συγκεκριμένο μέρος για να αποεποχικοποιήσει ορισμένους προορισμούς, να αποφύγει τις εποχιακές χιονοστιβάδες και να προστατεύσει την περιοχή και τα δικαιώματα των κατοίκων του ίδιου τόπου γίνεται όλο και πιο εμφανής.   Ταυτόχρονα, το γραφείο Τουρισμού του ΟΗΕ αναφέρει ότι τεχνολογικές εξελίξεις όπως το Διαδίκτυο των Πραγμάτων (IoT), οι υπηρεσίες που βασίζονται στην τοποθεσία, η τεχνητή νοημοσύνη και η επαυξημένη και εικονική πραγματικότητα έχουν ενσωματωθεί με επιτυχία στον τουριστικό τομέα, γεγονός που έχει αποτελέσει πρόοδο όσον αφορά την περιβαλλοντική βιωσιμότητα, καθώς χρησιμοποιείται για τον έλεγχο των τουριστικών ροών, τον υπολογισμό των επιπτώσεων του εποχικού τουρισμού,  να διασφαλίζουν την προσβασιμότητα σε τόπους και να συγκεντρώνουν μεγάλο όγκο δεδομένων για να βοηθήσουν τους διαχειριστές τουρισμού να προσαρμόσουν καλύτερα την προσφορά τους στις ανάγκες και τις τάσεις του τομέα. 

Στο πλαίσιο αυτής της ενότητας θα διερευνήσουμε πώς η χρήση έξυπνων εργαλείων για τον τουρισμό μπορεί να εφαρμοστεί όχι μόνο για την αναζήτηση περιβαλλοντικής βιωσιμότητας αλλά και κοινωνικής βιωσιμότητας μέσω λύσεων κοινωνικής καινοτομίας.  

Η έννοια των έξυπνων δεδομένων χρησιμοποιείται στην ανάπτυξη τεχνολογικών και κοινωνικών προϊόντων που βασίζονται σε τεχνολογική υποδομή και τα δεδομένα που παράγονται, καθώς και νέες μορφές σύνδεσης και ανταλλαγής γνώσεων, χρησιμοποιούνται ως μέρος αυτής της ανάπτυξης. 

Ο UNWTO αναδεικνύει τη σχέση μεταξύ της τεχνολογικής ανάπτυξης και των νέων μορφών τουρισμού, καθώς είναι ένας τομέας που έχει ενσωματώσει την τεχνολογική ανάπτυξη από την αρχή, είτε με την ανάπτυξη κέντρων κρατήσεων, είτε με την προσαρμογή στην προώθηση προορισμών μέσω κοινωνικών δικτύων και άλλων νέων μορφών μάρκετινγκ, τεχνολογιών ιστού κ.λπ. Επί του παρόντος, οι τουρίστες έχουν στη διάθεσή τους μεγάλο όγκο πληροφοριών στην παλάμη του χεριού τους μέσω του τηλεφώνου τους, κάτι που τους επιτρέπει να μάθουν τι έχει να προσφέρει ένα μέρος, να συγκρίνουν τιμές, να κάνουν κρατήσεις και να δημιουργήσουν τη δική τους εμπειρία επιλέγοντας από όλες τις διαθέσιμες επιλογές. Ο έξυπνος τουρισμός μπορεί να κάνει τους προορισμούς πιο ελκυστικές επιλογές για τους τουρίστες και να τους προσφέρει τη δυνατότητα να δημιουργούν εμπειρίες προσαρμοσμένες στα ενδιαφέροντα και τις ανάγκες τους. 

Παραδείγματα κοινωνικής καινοτομίας στον τουρισμό:

Couchsurfing: Το Couchsurfing γεννήθηκε ως μια πλατφόρμα τεχνολογικής και κοινωνικής καινοτομίας στην οποία οι χρήστες δημιούργησαν μια εναλλακτική λύση στον παραδοσιακό τουρισμό στην οποία οι χρήστες μπορούσαν να ανταλλάσσουν καταλύματα και να ενσωματώνονται στις καθημερινές δραστηριότητες των οικοδεσποτών. Το 2020, ως απάντηση στην κρίση που προκλήθηκε στον τουριστικό τομέα από τον COVID-19 και τα lockdown, η πλατφόρμα εισήγαγε ένα τέλος συνδρομής για την πρόσβαση των χρηστών στον ιστό ή την εφαρμογή και ο αριθμός των χρηστών μειώθηκε δραματικά.  Το Couchsurfing αντέστρεψε το μέτρο καθώς οι χρήστες δεν ήταν πρόθυμοι να πληρώσουν για να αποκτήσουν πρόσβαση στο εργαλείο.



Fairbnb: Αυτός ο συνεταιρισμός προσφέρει μια εναλλακτική λύση στην Airbnb που προσφέρει άμεσο κέρδος σε κοινοτικά έργα, ενώ προσφέρει βραχυπρόθεσμες ενοικιάσεις για τουρίστες. Η πλατφόρμα έχει αρκετούς κανόνες για την αποφυγή των αρνητικών επιπτώσεων της Airbnb στις κοινότητες. Το 50% των κερδών της πλατφόρμας επανεπενδύεται σε κοινωνικά έργα και οι χρήστες μπορούν να ψηφίσουν σε ποια έργα θέλουν να συνεισφέρουν. Σε αντίθεση με την Airbnb, η Fairbnb μοιράζεται τα οικονομικά της δεδομένα. Ένας οικοδεσπότης, ένα σπίτι: η πλατφόρμα έχει όριο ενός ακινήτου ανά οικοδεσπότη για να αποτρέψει την εμπορική εκμετάλλευση.

 
 

Wheel the World: Αυτή η πλατφόρμα είναι αφιερωμένη στο να κάνει τον τουρισμό προσβάσιμο για άτομα με αναπηρία, προσφέροντας επιμελημένα ταξίδια, προσαρμοσμένα καταλύματα και λεπτομερείς πληροφορίες προσβασιμότητας. Η πλατφόρμα προσφέρει ένα λεπτομερές φίλτρο, ώστε οι χρήστες να μπορούν να επιλέξουν τον προορισμό ή τις δραστηριότητες που τους ταιριάζουν περισσότερο. Η πλατφόρμα προσφέρει εξατομικευμένες εμπειρίες, όπως πεζοπορίες φιλικές προς αναπηρικά αμαξίδια στην Παταγονία ή προσαρμοσμένες καταδύσεις, αμφισβητώντας την εσφαλμένη αντίληψη ότι τα ταξίδια περιπέτειας είναι μόνο για αρτιμελείς ανθρώπους.

Ripple Score από την G-Adventure: Αυτό το ταξιδιωτικό γραφείο ανέπτυξε το Ripple Score για να μετρήσει πόσα χρήματα από τις περιηγήσεις του παραμένουν στην τοπική οικονομία. Η βαθμολογία (εκφρασμένη ως ποσοστό) παρακολουθεί τις δαπάνες σε τοπικές επιχειρήσεις (π.χ. ξενοδοχεία, εστιατόρια, οδηγούς) έναντι της διαρροής σε πολυεθνικές αλυσίδες. Συγκεντρώνουν όσο το δυνατόν περισσότερες πληροφορίες από τοπικούς προμηθευτές και ελέγχουν κάθε περιοδεία για να καθορίσουν το ποσοστό των δαπανών που πηγαίνουν σε τοπικούς προμηθευτές. Για παράδειγμα, ένα Ripple Score 93% σημαίνει ότι το 93% των εξόδων της περιοδείας ωφελεί άμεσα την κοινότητα. Αυτή η σελίδα ενθαρρύνει τον τουρισμό που διευθύνεται από μικρές επιχειρήσεις και οι ταξιδιώτες μπορούν να κάνουν συνειδητές επιλογές, ενισχύοντας τη ζήτηση για ηθικό τουρισμό.

Albergo Difusso: Αυτό το μοντέλο προωθεί την αναζωογόνηση των εγκαταλελειμμένων ιταλικών χωριών μετατρέποντάς τα σε ξενοδοχεία. Η πρωτοβουλία επιδιώκει να αποκαταστήσει τις ερημωμένες πόλεις αντί να χτίσει νέα θέρετρα. Η πρωτοβουλία επιδιώκει να προωθήσει τη διαχείριση των ξενοδοχείων από συνεταιρισμούς ή δήμους για να εξασφαλίσει τοπικά οφέλη. Πόλεις όπως το Santo Stefano di Sessanio (Abruzzo) αντέστρεψαν την παρακμή προσελκύοντας τουρίστες και νέους κατοίκους και ταυτόχρονα έσωσαν την ιστορική αρχιτεκτονική και τις παραδόσεις που κινδύνευαν να εξαφανιστούν.

Μοντέλα δημιουργίας πρωτοβουλιών κοινωνικής καινοτομίας στον έξυπνο τουρισμό.

Ο έξυπνος τουρισμός αξιοποιεί τις ψηφιακές τεχνολογίες (π.χ. IoT, AI, μεγάλα δεδομένα) για να ενισχύσει τη βιωσιμότητα, την αποτελεσματικότητα και τη συμπερίληψη στα ταξίδια. Όταν συνδυάζεται με την κοινωνική καινοτομία, δημιουργεί μοντέλα που αντιμετωπίζουν τις κοινωνικές προκλήσεις βελτιώνοντας παράλληλα τις τουριστικές εμπειρίες. Υπάρχουν πολλά μοντέλα που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τη δημιουργία λύσεων κοινωνικής καινοτομίας για τον έξυπνο τουρισμό και πολλά από αυτά έχουν ήδη επισημανθεί στα προηγούμενα παραδείγματα. 


Συμπράξεις Δημόσιου-Ιδιωτικού και Κοινοτικού Τομέα (PPCP):

Συνεργασία μεταξύ κυβερνήσεων, εταιρειών τεχνολογίας και τοπικών κοινοτήτων για τη συνδημιουργία λύσεων. που συνδυάζουν Smart + Social Elements:

Παράδειγμα:  "Turisme de Barri" της Βαρκελώνης Αυτή η εφαρμογή χρησιμοποιεί αναλύσεις δεδομένων για να εκτρέψει τους τουρίστες από υπερπλήρεις περιοχές (όπως η La Rambla) σε λιγότερο γνωστές γειτονιές. Οι τοπικές επιχειρήσεις και οι κάτοικοι συνεργάζονται μέσω μιας εφαρμογής που προωθεί υπερτοπικές εμπειρίες (π.χ. εργαστήρια με τεχνίτες). Αυτή η εφαρμογή μειώνει τον υπερτουρισμό ενώ διανέμει οικονομικά οφέλη, καθώς χρησιμοποιεί δεδομένα crowdsourced για τον εντοπισμό περιοχών που δεν έχουν επισκεφτεί. και επίσης δημιουργεί συνδέσεις με τοπικές ΜΚΟ για να σχεδιάσει περιηγήσεις υπό την ηγεσία της κοινότητας σε αυτές τις περιοχές που δεν έχουν επισκεφθεί. Για να διασφαλιστεί η βιωσιμότητα αυτών των πρωτοβουλιών μεσοπρόθεσμα ή μακροπρόθεσμα, ο ρόλος των δημόσιων φορέων είναι θεμελιώδης, καθώς μπορούν να παρέχουν οικονομική υποστήριξη και επίσης τεχνική υποστήριξη για τη βιωσιμότητα της εφαρμογής. 


Πώς γεννήθηκε όμως αυτή η πρωτοβουλία και ποιοι είναι οι στόχοι του Turisme de Barri;

Η Βαρκελώνη δέχεται πάνω από 30 εκατομμύρια επισκέπτες ετησίως, με αποτέλεσμα:

  • Συνωστισμός στο κέντρο της πόλης.

  • Αύξηση των ενοικίων και εκτοπισμός των ντόπιων.

  • Διάβρωση του αυθεντικού πολιτισμού (π.χ. καταστήματα με σουβενίρ που αντικαθιστούν τις τοπικές επιχειρήσεις) και η πόλη γίνεται αντιληπτή ως τουριστική παγίδα.

Κάτω από αυτές τις προϋποθέσεις, το δημοτικό συμβούλιο αποφάσισε να ξεκινήσει ένα πρόγραμμα συνεργασίας με συλλόγους γειτονιάς, μικρές επιχειρήσεις και πολιτιστικές ομάδες για να εντοπίσει:

  • Περιοχές που δεν είναι πολύ επισκέψιμες αλλά είναι πολιτιστικά πλούσιες.

  • Τοπικά περιουσιακά στοιχεία (π.χ. ιστορικά εργαστήρια, indie θέατρα, οικογενειακά εστιατόρια).

  • Τα συμμετοχικά εργαστήρια επιτρέπουν στους κατοίκους να σχεδιάζουν περιηγήσεις και δραστηριότητες.

Η προτεινόμενη λύση είναι ένας ειδικός ιστότοπος/εφαρμογή (turismedebarri.cat) που περιλαμβάνει: 

  • Διαδρομές με αυτοκαθοδήγηση (π.χ. "Modernist Sants", "Poblenou's Industrial Heritage").

  • Τοπικές εμπειρίες (π.χ. γευσιγνωσία βερμούτ, ξεναγήσεις σε εργοστάσια κλωστοϋφαντουργίας).

  • Χρησιμοποιεί έξυπνα δεδομένα για την παρακολούθηση της διασποράς των επισκεπτών και την προσαρμογή των προωθήσεων.

Οι προκλήσεις και οι επικρίσεις που εγείρονται από αυτήν την εφαρμογή είναι: 

  • Εξάρτηση από τον ψηφιακό γραμματισμό: Οι ηλικιωμένοι κάτοικοι παλεύουν με τον τουρισμό που βασίζεται σε εφαρμογές.

  • Κίνδυνος εξευγενισμού: Το αυξανόμενο ενδιαφέρον για «αυθεντικές» γειτονιές θα μπορούσε να αποτύχει.

Ακόμα κι αν η συνολική εμπειρία είναι θετική, η λύση δεν είναι κατάλληλη για όλους τους τύπους ταξιδιωτών και το δημοτικό συμβούλιο έπρεπε να προσθέσει έντυπους χάρτες και σημεία πληροφοριών κοινότητας για εκείνους τους ταξιδιώτες που δεν ασχολούνται με τις ψηφιακές τεχνολογίες. 

Άλλες πόλεις και τουριστικοί προορισμοί έχουν εφαρμόσει παρόμοιες λύσεις, όπως η καμπάνια «Stay Away» του Άμστερνταμ. Αυτή η καμπάνια ανακατευθύνει τους τουρίστες από την περιοχή των κόκκινων φαναριών σε άλλες λιγότερο επισκέψιμες και πιο πολιτιστικές περιοχές. 

Τουριστικοί Κόμβοι Κυκλικής Οικονομίας και Ψηφιακά Νομαδικά Χωριά για την Αγροτική Αναζωογόνηση

Αυτές οι δύο πρωτοβουλίες παρουσιάζονται μαζί, καθώς μπορούν να αλληλοσυμπληρώνονται και μπορούν επίσης να γεννηθούν ως κοινοτική σύμπραξη δημόσιου-ιδιωτικού τομέα.  Πρέπει να εφαρμόσουν λύσεις ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και κυκλικές πρακτικές για να προσελκύσουν βιώσιμο τουρισμό και επίσης απομακρυσμένους εργαζόμενους που μπορούν να υποστηρίξουν τις τοπικές οικονομίες και να ξανακατοικήσουν απομακρυσμένες περιοχές. 

 

 

Βασικές πτυχές των τουριστικών κόμβων κυκλικής οικονομίας:

Είναι αναγεννητικοί προορισμοί που έχουν σχεδιαστεί για την εξάλειψη των απορριμμάτων, τη μεγιστοποίηση της αποδοτικότητας των πόρων και την ενδυνάμωση των τοπικών κοινωνιών εφαρμόζοντας τις αρχές της κυκλικής οικονομίας στον τουρισμό. Σε αντίθεση με τον παραδοσιακό τουρισμό (ο οποίος συχνά ακολουθεί ένα μοντέλο «παίρνω-φτιάχνω-απορρίπτω»), αυτοί οι κόμβοι επικεντρώνονται σε συστήματα κλειστού βρόχου, όπου τα απόβλητα γίνονται πόρος και τα οικονομικά οφέλη παραμένουν στην κοινότητα.


Παραδείγματα τουριστικών κόμβων κυκλικής οικονομίας: 

 Svart Hotel (Νορβηγία)

  • Το πρώτο ενεργειακά θετικό ξενοδοχείο στον κόσμο, που τροφοδοτείται από ηλιακή/γεωθερμική ενέργεια.

  • Χρησιμοποιεί αισθητήρες IoT για τη βελτιστοποίηση της χρήσης των πόρων (π.χ. ανακύκλωση νερού, παρακολούθηση απορριμμάτων τροφίμων).

  • Επίπτωση: Εκπαιδεύει τους ντόπιους σε πράσινες θέσεις εργασίας και προσελκύει ταξιδιώτες με οικολογική συνείδηση.


Πώς να αναπτύξετε κόμβους κυκλικού τουρισμού: 

Βήμα 1: Αξιολογήστε τους τοπικούς πόρους και τις προκλήσεις

  • Ελέγξτε τη διαθεσιμότητα χώρων για ανάκτηση.

  • Ελέγξτε τις ροές αποβλήτων, τη χρήση ενέργειας και τις ανάγκες της κοινότητας.

  • Εντοπισμός κυκλικών ευκαιριών (π.χ. μετατροπή των απορριμμάτων τροφίμων σε βιοαέριο).

Βήμα 2: Συμμετοχή των ενδιαφερομένων στη συνδημιουργία

  • Συμμετοχή ντόπιων, επιχειρήσεων και ειδικών τεχνολογίας στον σχεδιασμό (π.χ. εργαστήρια συμμετοχικού σχεδιασμού).

Βήμα 3: Ενσωματώστε έξυπνες τεχνολογίες

  • Εγκαταστήστε αισθητήρες IoT για παρακολούθηση ενέργειας/νερού σε πραγματικό χρόνο.

  • Χρησιμοποιήστε εργαλεία πληροφορικής για να προσεγγίσετε νέους πελάτες, να χαρτογραφήσετε σε πραγματικό χρόνο την ευημερία των τουριστών κ.λπ.

Βήμα 4: Μετρήστε και κοινοποιήστε τον αντίκτυπο

  • Παρακολουθήστε KPI όπως ποσοστά εκτροπής απορριμμάτων, τοπικές προσλήψεις και εξοικονόμηση άνθρακα.

  • Πιστοποιήστε με EarthCheck, Green Key ή B Corp για αξιοπιστία.

  • Αξιολογήστε τον αριθμό των χρηστών που δεν χρησιμοποιούν εργαλεία πληροφορικής και ενσωματώστε λύσεις εκτός σύνδεσης, εάν χρειάζεται.

Παράδειγμα νομαδικών χωριών για αγροτική αναβίωση στη Μαδέρα (Πορτογαλία): 

  • Προσφέρει internet υψηλής ταχύτητας, χώρους συνεργασίας και προγράμματα πολιτιστικής εμβάπτισης.

  • Οι νομάδες προσφέρονται εθελοντικά με τους ντόπιους (π.χ. διδάσκουν προγραμματισμό στα σχολεία).

  • Αντίκτυπος: Αναζωογονεί τα χωριά ενώ παράλληλα προωθεί τις διαπολιτισμικές ανταλλαγές.


Βασικές πτυχές των Nomad Villages: 

Καθώς αυτός ο τύπος χωριού αναδύεται σε πολλές περιοχές, αποτελούν επίσης ένα ισχυρό εργαλείο για την αναζωογόνηση των αγροτικών περιοχών που παρακμάζουν, προσελκύοντας απομακρυσμένους εργαζόμενους σε έναν χώρο που συνδυάζει έξυπνες υποδομές, ένταξη της κοινότητας και βιώσιμο τουρισμό. 

Πλεονεκτήματα των νομαδικών χωριών: 

A. Αντιμετώπιση της ερήμωσης της υπαίθρου

Πολλές αγροτικές περιοχές αντιμετωπίζουν γήρανση του πληθυσμού, μετανάστευση νέων και οικονομική παρακμή.

Τα νομαδικά χωριά αντιστρέφουν την ερήμωση προσελκύοντας ειδικευμένους επαγγελματίες που περνούν μεγαλύτερες περιόδους σε αυτά τα χωριά. 

B. Οικονομική ώθηση

Οι νομάδες νοικιάζουν σπίτια, τρώνε σε τοπικά εστιατόρια και χρησιμοποιούν υπηρεσίες, δημιουργώντας θέσεις εργασίας για τους ντόπιους κατοίκους και προσελκύοντας άλλους εργαζόμενους να μείνουν μόνιμα εκεί.

Παράδειγμα: Στην Πόντε ντε Λίμα της Πορτογαλίας, οι δαπάνες των νομάδων αύξησαν τα έσοδα των τοπικών επιχειρήσεων κατά 20% το 2022.

C. Εναλλακτικός Βιώσιμος Τουρισμός

Σε αντίθεση με τον μαζικό τουρισμό, οι νομάδες μένουν περισσότερο (εβδομάδες/μήνες) και αφήνουν ελαφρύτερο αποτύπωμα σε σύγκριση με τον μαζικό τουρισμό.

Τα νομαδικά χωριά απαιτούν επίσης μια σειρά από υποδομές που είναι επωφελείς για τους ντόπιους, όπως η εγκατάσταση σύνδεσης στο Διαδίκτυο υψηλής ταχύτητας σε αγροτικές περιοχές.  

Ταυτόχρονα, η δημιουργία νομαδικών χωριών μπορεί να δημιουργήσει προκλήσεις και φόβους στον τοπικό πληθυσμό, όπως:

Πώς να ξεκινήσετε ένα Nomad Village:



Βήμα 1: Αξιολογήστε την τοπική ετοιμότητα

  • Βασικές ανέσεις (υγειονομική περίθαλψη, είδη παντοπωλείου);

  • Γρήγορη σύνδεση στο διαδίκτυο

  • Ένα «αγκίστρι» (φύση, πολιτισμός, χαμηλό κόστος);

  • Ένα μέρος για αποκατάσταση; Βεβαιωθείτε ότι οι ντόπιοι έχουν επίσης ένα μέρος για να ζήσουν;

Βήμα 2: Δημιουργήστε συνεργασίες

Ελέγξτε τη διαθεσιμότητα για τη δημιουργία σύμπραξης ιδιωτικού-δημόσιου τομέα με τοπικά συμβούλια κ.λπ. 

Βήμα 3: Στρατηγική αγορά

  • Στοχεύστε σε θέσεις (π.χ. «νομάδες με οικολογική συνείδηση» ή «λάτρεις της υπαίθρου»).

  • Χρησιμοποιήστε influencers για να αναδείξετε το μέρος και τι σας κάνει διαφορετικούς.

Βήμα 4: Εξασφαλίστε τα οφέλη της κοινότητας

  • Απαιτήστε από τους νομάδες να καθοδηγούν τους ντόπιους ή να προσφέρουν εθελοντικά.

  • Εμπλέξτε τοπικές επιχειρήσεις στην επιχείρησή σας ως παρόχους και συνεργάτες.

  • Επενδύστε έσοδα στην τοπική κοινωνία.

Η σημασία της συνδημιουργίας στον έξυπνο τουρισμό και στην κοινωνική καινοτομία:

Ο παραδοσιακός τουρισμός συχνά επιβάλλει μοντέλα από πάνω προς τα κάτω, όπως αποτελέσματα που δημιουργούνται χωρίς τοπική συμβολή, ενώ η συνδημιουργία λύσεων εμπλέκει τους κατοίκους στη διαδικασία λήψης αποφάσεων και διασφαλίζει ότι τα έργα είναι επωφελή για την τοπική κοινότητα. Τα οφέλη μπορεί να είναι η επίλυση προβλημάτων που αντιμετωπίζει αυτή η περιοχή (όπως η έλλειψη σύνδεσης στο διαδίκτυο υψηλής ταχύτητας) ή η επίλυση πραγματικών προβλημάτων που προκαλούνται από τον μαζικό τουρισμό, όπως η αποκατάσταση υποβαθμισμένων χώρων. 

Όπως είδαμε σε προηγούμενες ενότητες, η συνδημιουργία είναι ένα ισχυρό εργαλείο για τη συνεργατική δημιουργία λύσεων και επιχειρηματικών ιδεών με σχετικούς ενδιαφερόμενους. Παρακάτω μπορείτε να βρείτε τα βήματα για την εκτέλεση μιας συνεδρίας συνδημιουργίας. Μη διστάσετε να το προσαρμόσετε στις ανάγκες σας, καθώς δεν είναι μια κλειστή διαδικασία: 

Βήμα 1. Καθορίστε την πρόκληση και τους στόχους

Παραδείγματα: 

  • Ένα αγροτικό χωριό θέλει να προσελκύσει ψηφιακούς νομάδες χωρίς να εκτοπίσει τους ντόπιους.

  • Μια ΜΚΟ θέλει να ξεκινήσει έναν κοινόχρηστο κήπο στην περιοχή της.


Ενέργειες:

Διεξάγετε έρευνες/συνεντεύξεις για να εντοπίσετε σημεία πόνου (π.χ. έλλειψη στέγασης, αδύναμο διαδίκτυο).

Θέστε σαφείς στόχους (π.χ. "Δημιουργήστε έναν κόμβο νομάδων που ωφελεί τους κατοίκους").


Βήμα 2. Προσδιορίστε τα ενδιαφερόμενα μέρη

Ποιος να συμμετάσχει: είναι σημαντικό να αντικατοπτρίζετε ποιοι είναι οι κύριοι ενδιαφερόμενοι και, ταυτόχρονα, εάν είστε πρόθυμοι να αφήσετε άλλες ομάδες να συμμετάσχουν στη δραστηριότητα, απλώς σκεφτείτε τη συμμετοχή σε οποιοδήποτε άτομο επιθυμεί να λάβει μέρος σε αυτήν, ακόμα κι αν δεν είναι στην αρχική ομάδα ενδιαφερομένων που είχατε κατά νου. 

  • Ντόπιοι (κάτοικοι, τεχνίτες, αγρότες).

  • Επιχειρήσεις (καφετέριες, αγρότες, δυνητικοί εργαζόμενοι).

  • Κυβέρνηση (τουριστικά συμβούλια, πολεοδόμοι, εκπρόσωποι τοπικών ή/και περιφερειακών αρχών).

  • Εμπειρογνώμονες (πάροχοι τεχνολογίας, ΜΚΟ).

  • Σχολεία και άλλα εκπαιδευτικά κέντρα της περιοχής.


Δράση: Δημιουργήστε μια ελκυστική πρόσκληση και προωθήστε την εκδήλωση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για να προσελκύσετε όσο το δυνατόν περισσότερους συμμετέχοντες.


Βήμα 3. Επιλέξτε μια μέθοδο συν-δημιουργίας με βάση το αποτέλεσμα που θέλετε να επιτύχετε:

Αυτή είναι μια υποδειγματική λίστα. Δοκιμάστε διαφορετικά εργαλεία και χρησιμοποιήστε αυτό που ταιριάζει καλύτερα στον στόχο σας και προσαρμόστε τα υπάρχοντα: 


Βήμα 4. Διευκόλυνση εργαλείων συνεργασίας χωρίς αποκλεισμούς:

Μερικές φορές είναι εύκολο να χαθείτε ενώ προσπαθείτε να ηχογραφήσετε όλα τα πράγματα και τις ιδέες που εμφανίζονται κατά τη διάρκεια μιας συνεδρίας συνδημιουργίας. Επομένως, είναι καλύτερο να σκεφτείτε πώς συλλέγετε τις πληροφορίες που πρόκειται να δημιουργηθούν κατά τη διάρκεια της συνεδρίας, ανάλογα με τη δραστηριότητα που μπορεί να σκεφτείτε να καταγράψετε σε βίντεο, να θέσετε σε εφαρμογή ένα ψηφιακό συνεργατικό εργαλείο όπως το Miro ή οποιαδήποτε άλλη τοιχογραφία για εικονικό καταιγισμό ιδεών κ.λπ. 

Συμβουλές:

  • Χρησιμοποιήστε ουδέτερους διευκολυντές για να αποφύγετε ανισορροπίες ισχύος.

  • Παρέχετε μεταφραστές εάν χρειάζεται (π.χ. για αυτόχθονες κοινότητες).

  • Σκεφτείτε πιθανά εμπόδια για τους συμμετέχοντες: εάν εφαρμόσετε ένα ψηφιακό εργαλείο, σκεφτείτε πώς να διευκολύνετε τη συμμετοχή χρηστών με χαμηλές ψηφιακές δεξιότητες.


Κοινές παγίδες και λύσεις κατά τη διάρκεια μιας συνεδρίας συνδημιουργίας:


Βήμα 5. Υλοποίηση & Επανάληψη

Η υλοποίηση μιας ιδέας είναι μια περίπλοκη φάση, επομένως πριν ξεκινήσετε μια ιδέα πλήρους κλίμακας, σκεφτείτε πώς να την πρωτοτυπήσετε σε μικρότερη κλίμακα, αν είναι δυνατόν. Για παράδειγμα, το Fairbnb κυκλοφόρησε σε 5 πόλεις και στη συνέχεια βελτιώθηκε με βάση τα σχόλια των οικοδεσποτών.

Συμβουλές: 

  • Ξεκινήστε από μικρά (μία γειτονιά/ένα τεχνολογικό εργαλείο).

  • Προσαρμογή με βάση δεδομένα (π.χ. εφαρμογές παρακολούθησης επισκεπτών).


Βήμα 6. Μετρήστε τον αντίκτυπο και κλιμακώστε και βελτιώστε

Είναι σημαντικό να παρακολουθείτε την υλοποίηση για να κατανοήσετε εάν η ιδέα λειτουργεί ή όχι, τομείς βελτίωσης, βελτίωση της ιδέας πριν από την κυκλοφορία του πρωτοτύπου πλήρους κλίμακας κ.λπ. 

Παραδείγματα μετρήσεων για παρακολούθηση:

  • Οικονομικά: % των εσόδων από τον τουρισμό που παραμένουν τοπικά (όπως το Ripple Score της G Adventures).

  • Κοινωνικά: Έρευνες ικανοποίησης κατοίκων.

  • Περιβαλλοντικά: Μείωση απορριμμάτων (π.χ. ποσοστό ανακύκλωσης 90% της Soneva Resorts).

  • Αριθμός χρηστών που χρησιμοποιούν την εφαρμογή περισσότερες από μία φορές.

  • Επίπεδο ικανοποίησης από το προϊόν/υπηρεσία που αξιολογείται από τους χρήστες.

  • Βιωσιμότητα της ιδέας/υπηρεσίας/προϊόντος μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα.


Εάν μία ή περισσότερες από τις μετρήσεις δείχνουν μια απόδοση της ιδέας που μπορεί να θέσει σε κίνδυνο τη βιωσιμότητα της ιδέας μεσοπρόθεσμα ή μακροπρόθεσμα, είναι καιρός να επιστρέψετε στα προηγούμενα βήματα για να επανεξετάσετε την ιδέα, να προσθέσετε νέες λειτουργίες για να τη βελτιώσετε ή να σχεδιάσετε ένα νέο πιλοτικό πρόγραμμα και να μετρήσετε περισσότερες μετρήσεις εάν δεν μπορείτε να εντοπίσετε ακριβώς τι πάει στραβά. 

Η καινοτομία δεν είναι μια γραμμική διαδικασία. Πρέπει πάντα να γνωρίζετε ότι τα πράγματα μπορεί να μην λειτουργούν με την πρώτη προσπάθεια και πρέπει να αλλάξετε τη διαδικασία, τον τρόπο σκέψης κ.λπ. 

Μήνυμα Κλεισίματος

Φτάσατε στο τέλος της Ενότητας 7—και τι ταξίδι ήταν! Τώρα καταλαβαίνετε πώς ο έξυπνος τουρισμός και η κοινωνική καινοτομία μπορούν να μεταμορφώσουν τις κοινότητες, να προστατεύσουν τους πολιτισμούς και να δημιουργήσουν ουσιαστικές ταξιδιωτικές εμπειρίες. Είτε υποστηρίζετε πλατφόρμες όπως το Fairbnb, είτε υποστηρίζετε κόμβους κυκλικής οικονομίας είτε συν-σχεδιάζετε λύσεις με ντόπιους, έχετε τα εργαλεία για να γίνετε μέρος αυτής της αλλαγής.

Θυμηθείτε: Ο τουρισμός δεν είναι μόνο να επισκέπτεσαι μέρη - είναι να τα αφήνεις καλύτερα από ό,τι τα βρήκες. Έτσι, καθώς εξερευνάτε τον κόσμο (ή ακόμα και τη γειτονιά σας), σκεφτείτε κριτικά, συνεργαστείτε ανοιχτά και καινοτομήστε άφοβα. Το μέλλον των ταξιδιών είναι στα χέρια σας!

Συνεχίστε να εξερευνάτε, συνεχίστε να καινοτομείτε και το πιο σημαντικό, συνεχίστε να κάνετε τη διαφορά!


Last modified: Monday, 1 December 2025, 6:00 PM